OpenAI CEO’su Sam Altman’ın, şirketin yaklaşık yüzde 5’lik hissesinin ABD hükümetine bağlı bir egemen varlık fonuna devredilmesini gündeme getirdiği öne sürüldü. Financial Times’ın aktardığı bilgilere göre öneri, henüz erken aşamadaki görüşmeler kapsamında değerlendiriliyor ve şu aşamada kesinleşmiş bir anlaşma bulunmuyor.
Hedef Washington ile İlişkileri Güçlendirmek
Altman’ın gündeme getirdiği modelin yalnızca OpenAI ile sınırlı kalmayabileceği belirtiliyor. Rapora göre Google, Anthropic, Meta ve xAI gibi büyük yapay zekâ şirketlerinin de benzer şekilde bir kamu fonuna pay aktarması fikri değerlendiriliyor.
Bu yaklaşımın temel hedeflerinden birinin, yapay zekânın ekonomik getirilerinden kamuoyunun da pay almasını sağlarken Washington yönetimiyle daha güçlü ilişkiler kurmak olduğu ifade ediliyor. Modelin aynı zamanda yapay zekâ sektörünün karşı karşıya olduğu siyasi ve düzenleyici baskıların azaltılmasına yardımcı olması bekleniyor.
Ancak önerinin hayata geçirilmesi için önemli hukuki ve siyasi engeller bulunuyor. Financial Times’a göre böyle bir yapının oluşturulması Kongre onayını gerektirebilir ve şirketlerin bu modele katılıp katılmayacağı henüz netlik kazanmış değil.
Yapay zekâ gelirlerinden vatandaşlar da pay alabilir
İddiaya göre kurulacak kamu fonu, yapay zekâ şirketlerindeki hisseleri elinde bulunduracak ve elde edilen kazançların bir kısmı doğrudan ABD vatandaşlarına dağıtılabilecek.
Bu fikir aslında OpenAI tarafından daha önce de kamuoyuyla paylaşılmıştı.
Şirketin Nisan ayında yayımladığı “Industrial Policy for the Intelligence Age” adlı politika belgesinde, AI şirketlerine yatırım yapacak bir kamu varlık fonu kurulması önerilmişti.
Belgede şu görüşe yer veriliyor:
“Fonun getirileri doğrudan vatandaşlara dağıtılarak daha fazla insanın yapay zekâ kaynaklı ekonomik büyümeden pay alması sağlanabilir.”
Trump da benzer fikre sıcak bakmıştı
Haziran ayında CNBC’nin gündeme taşıdığı benzer bir öneri, ABD Başkanı Donald Trump tarafından da doğrulanmıştı.
Trump, yapay zekâ şirketlerinin belirli hisselerinin Amerikan halkına ait olabileceği ve vatandaşların bu şirketlerde dolaylı ortak haline gelebileceği çeşitli modeller üzerinde görüşmeler yapıldığını açıklamıştı.
Ancak o dönemde herhangi bir hisse oranı paylaşılmamıştı.
Kongre onayı gerekebilir
Financial Times’a göre görüşmeler henüz erken aşamada bulunuyor.
Böylesine büyük bir hisse devrinin hayata geçirilebilmesi için ABD Kongresi’nin onayı gerekebileceği belirtiliyor. Bu durum da sürecin siyasi açıdan oldukça karmaşık ilerleyebileceğine işaret ediyor.
Bernie Sanders çok daha radikal bir öneri sundu
ABD Senatörü Bernie Sanders ise Haziran ayında çok daha sert bir teklif hazırladı.
“American AI Sovereign Wealth Fund Act” isimli yasa tasarısı, sistemik öneme sahip yapay zekâ şirketlerinin hisselerine tek seferlik %50 vergi uygulanmasını öngörüyor.
Toplanan hisselerin kurulacak kamu fonuna aktarılması ve bu fonun getirilerinin vatandaşlara dağıtılması hedefleniyor.
Tasarı; veri merkezleri, AI altyapısı ve robotik alanında faaliyet gösteren büyük şirketleri kapsıyor. Ancak Google veya SpaceX gibi AI dışında farklı faaliyet alanları bulunan şirketlerin, AI dışındaki işlerini ayırarak bu vergiden kaçınabilmesine de imkân tanıyor.
Şimdilik söz konusu yasa tasarısı Kongre komitelerinde ilerleme kaydetmiş değil.
