Amazon’un yapay zekâ çalışmaları için nadir kitapları toplu şekilde satın alıp taradıktan sonra imha ettiği iddiası yeni bir delille gündeme geldi. 404 Media’nın takip ettiği bir AirTag (konum takip cihazı), toplu sipariş kapsamında satın alınan nadir bir kitabın Amazon’un Las Vegas’taki AI eğitim tesislerinden birine ulaştığını ortaya çıkardı.
AirTag, Kitabın Amazon Tesisine Gittiğini Ortaya Çıkardı
Kitap satıcıları yaklaşık bir yıldır yapay zekâ şirketlerinin büyük miktarlarda nadir kitap satın alarak içeriklerini taradığını ve sonrasında kitapları imha ettiğini öne sürüyordu. Ancak bu iddiaları kanıtlamak oldukça zordu.
404 Media’nın bir kitap satıcısıyla yaptığı iş birliği sayesinde bu durum değişti. Satıcı, toplu sipariş kapsamında gönderilen nadir kitaplardan birinin içine AirTag yerleştirdi. Cihazın takibi sonucunda kitabın Amazon’un Las Vegas’taki VGT3 adlı tesisine ulaştığı belirlendi.
Tesisteki ekibin kitapları ciltlerinden ayırarak sayfalarını taradığı bildirildi. Daha da dikkat çekici olan ise tesisin kapısındaki logoda, bir kitabı yemeye hazırlanan Tyrannosaurus rex figürünün bulunması oldu.
Amazon İddialara Açıklık Getirmedi
Amazon, 404 Media’nın bulguları hakkında doğrudan yorum yapmadı. Şirket yalnızca kitapları ticari kanallar üzerinden satın aldığını ve bunları müşterilerine sunduğu ürün ve hizmetleri geliştirmek amacıyla kullandığını belirtti.
Şirket açıklamasında kitapların özellikle yapay zekâ eğitimi amacıyla kullanıldığına ise değinilmedi.
Amazon’un kendi frontier AI modellerini geliştirdiği bilinirken, bu modellerin rakipleri Google, OpenAI ve Anthropic ile rekabet edebilmek için büyük ve benzersiz veri kümelerine ihtiyaç duyduğu belirtiliyor. Özellikle kolay erişilemeyen nadir kitapların içerikleri, Amazon açısından önemli bir eğitim verisi kaynağı oluşturabilir.
Amazon’un Kitap Taramak İçin Kaynak Sıkıntısı Yaşadığı İddiası
404 Media ayrıca Amazon çalışanlarının çevrim içi forumlardaki paylaşımlarına da dikkat çekti. İddiaya göre VGT3 çalışanları, yılın başlarında tarama yapılacak kitapların tükenmesinden endişe ediyordu.
Hatta bazı çalışanların kitap tedariki sağlanamazsa tesisin kapanabileceğinden endişelendiği, bir noktada taranacak kitap stokunun tamamen tükendiği öne sürüldü. Buna rağmen tesis faaliyetlerini sürdürdü ve şimdi nadir kitaplardan oluşan toplu siparişlerin sistematik olarak bu tesise gönderildiği ortaya çıktı.
Amaç Dünyadaki Kitapları ISBN’lerle Taramak mı?
Soruşturmanın dikkat çektiği bir diğer nokta ise yapay zekâ şirketlerinin ISBN numaralarına göre kitap seçtiği iddiası.
Kitap satıcıları daha önce AI şirketlerinin özellikle ISBN numarası bulunan eserleri satın alarak mümkün olduğunca fazla benzersiz eseri eğitim veri kümelerine dahil etmeye çalıştığından şüpheleniyordu.
Amazon çalışanlarının çevrim içi paylaşımlarına göre çalışanlara kitapları taramadan önce barkod ve ISBN numaralarını kontrol etmeleri öğretiliyordu. Bu durum, AI şirketlerinin basılmış kitapları ISBN listeleri üzerinden sistematik biçimde taramaya çalıştığı yönündeki teoriyi güçlendiriyor.
Nadir Kitapların Gerçek Değeri Göz Ardı Ediliyor
Buradaki en büyük tartışma ise kitapların maddi değerinden çok tarihsel ve kültürel değerleri.
AI şirketlerinin her zaman pahalı ilk baskıları hedeflemediği, bunun yerine günümüzde az bilinen veya düşük maddi değere sahip eski kitaplara yöneldiği belirtiliyor. Bunlar arasında hiçbir zaman yaygın biçimde dağıtılmamış, başka dillere çevrilmemiş veya sınırlı sayıda basılmış eserler bulunabiliyor.
Ancak bir kitabın değeri yalnızca satış fiyatıyla ölçülmüyor. Kitap satıcılarına göre bu eserler tarihsel, entelektüel ve duygusal açıdan önemli bilgiler taşıyabiliyor.
Eleştirilerin temelinde de bu yatıyor: AI şirketleri için kitapların değeri yalnızca içindeki metinden ibaretken, kitap koleksiyoncuları için eserin kendisi de korunması gereken bir kültürel miras niteliği taşıyabiliyor.
“Yapay Zekânın Kitapları Yemesi Distopik”
Uygulama sosyal medyada ve Reddit’te de tartışma yarattı. Bazı kullanıcılar onlarca yıldır satılmadan raflarda bekleyen kitapların taranmasının ve imha edilmesinin büyük bir sorun olmadığını savunurken, diğerleri unutulmuş eserlerin fiziksel olarak yok edilmesinin geri dönüşü olmayan bir kayıp olduğunu düşünüyor.
Tartışmanın merkezinde ise şu soru bulunuyor: Bir kitabın dijital içeriği AI eğitiminde kullanılmak üzere kopyalandığında, orijinal fiziksel eserin yok edilmesi kabul edilebilir mi?
Kitap satıcıları da tüm eski eserlerin aynı değere sahip olmadığını kabul ediyor. Ancak bazı nadir kitapların bilinen tek hayatta kalan kopya olabileceği ve böyle bir eserin yapay zekâ eğitimi uğruna imha edilmesinin ciddi bir kültürel kayıp yaratabileceği belirtiliyor.
Amazon ve diğer AI şirketleri açısından ise mesele yalnızca etik tartışmayla sınırlı değil. Şirketlerin veri kaynaklarını gizli tutması ve kitapları satın alırken kimliklerini maskeleyen aracılar kullanması, yapay zekâ eğitimi için kullanılan verilerin ne kadar şeffaf olması gerektiği konusundaki tartışmayı da yeniden alevlendiriyor.
