Avrupa Birliği, Meta üzerindeki baskıyı artırıyor. Avrupa Komisyonu, Facebook ve Instagram’da kullanılan otomatik video oynatma (autoplay), sonsuz kaydırma (infinite scroll) ve yoğun kişiselleştirilmiş içerik önerilerinin kullanıcılar üzerinde bağımlılık oluşturabileceğine yönelik ön değerlendirmeye ulaştığını açıkladı.
Komisyon, Meta’nın özellikle çocuklar ve savunmasız kullanıcılar üzerindeki fiziksel ve ruhsal etkileri yeterince değerlendirmediğini belirterek şirketten platform tasarımında önemli değişiklikler yapmasını istedi.
“Kullanıcıları Otomatik Pilota Alıyor”
Avrupa Komisyonu’na göre söz konusu özellikler kullanıcıların durmaksızın içerik tüketmesini teşvik ediyor.
Açıklamada, bu tasarımların kullanıcıların sürekli kaydırma isteğini artırdığı, beyni adeta “otomatik pilot” moduna geçirdiği ve sağlıksız kullanım alışkanlıkları ile kompulsif davranışlara yol açtığı ifade edildi.
Komisyon, Meta’nın mevcut önlemlerinin bu riskleri azaltmak için yeterli olmadığını düşünüyor.
Genç Hesapları Yeterli Görülmedi
Meta ise suçlamalara katılmadığını açıkladı.
Şirket sözcüsü Ben Walters, soruşturma süresince genç kullanıcılar için geliştirilen Teen Accounts (Genç Hesaplar) özelliğinin kullanıma sunulduğunu hatırlattı.
Bu sistem sayesinde;
- Ebeveynler gece saatlerinde Instagram erişimini kısıtlayabiliyor,
- Günlük ekran süresine sınır koyabiliyor,
- Genç kullanıcılar varsayılan olarak daha güvenli ayarlarla platformu kullanabiliyor.
Ancak Avrupa Komisyonu, bu önlemlerin bağımlılık oluşturan tasarımı ortadan kaldırmadığını belirtti.
Komisyona göre ebeveyn kontrolleri yalnızca teknoloji konusunda bilgili aileler tarafından etkili şekilde kullanılabiliyor ve bu durum özellikle çocukların korunmasını zorlaştırıyor.
AB’den Meta’ya Net Tavsiye
Komisyon, Meta’nın aşağıdaki özellikleri varsayılan olarak devre dışı bırakmasını önerdi:
- Otomatik video oynatma (Autoplay)
- Sonsuz kaydırma (Infinite Scroll)
- Daha az etkileşim odaklı içerik önerileri
- Düzenli ekran molası hatırlatmaları
AB Teknolojiden Sorumlu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, mevcut tasarımın fazla bağımlılık yarattığını ve değişmesi gerektiğini söyledi.
Milyarlarca Dolarlık Ceza Riski
Meta, Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında istenen değişiklikleri yapmazsa ciddi yaptırımlarla karşılaşabilir.
Komisyonun nihai kararında ihlal tespit edilmesi halinde şirkete, küresel yıllık gelirinin %6’sına kadar para cezası uygulanabilecek.
Bu da Meta için milyarlarca dolarlık bir cezaya karşılık geliyor.
ABD’de de Baskı Artıyor
Meta yalnızca Avrupa’da değil, ABD’de de benzer davalarla karşı karşıya.
Şirket, 29 eyalet tarafından açılan ve Facebook ile Instagram’ın çocukları bağımlı hale getirdiğini iddia eden davada yargılanacak.
Ağustos ayında başlayacak davada Meta’nın suçlu bulunması halinde toplam 1,4 trilyon dolara kadar tazminat ve ceza talep edilebileceği belirtiliyor.
Yapay Zekâ Planları da Baskı Altında
Meta’nın karşı karşıya olduğu hukuki süreçler, şirketin agresif yapay zekâ yatırımları açısından da kritik önem taşıyor.
Şirketin bu yıl yalnızca yapay zekâ veri merkezleri için 125 ila 145 milyar dolar arasında sermaye harcaması yapmayı planladığı bildiriliyor.
Meta ayrıca kısa süre önce tanıttığı Muse isimli yapay zekâ modeliyle de eleştirilerin hedefi oldu.
Instagram’daki herkese açık fotoğraf ve videoları kullanan sistemin, ünlüler ve sıradan kullanıcılar için gerçekçi sahte görseller (deepfake) üretebildiği öne sürülüyor.
Gizlilik Endişeleri Büyüyor
Muse’un en çok eleştirilen yönlerinden biri ise kullanıcıların büyük bölümünün varsayılan olarak içerik paylaşımına otomatik şekilde dahil edilmesi oldu.
Meta, kullanıcıların ayarlar menüsünden bu özelliği birkaç tıklamayla kapatabileceğini söylese de gizlilik savunucuları şirketin açık kullanıcı onayı almadan bu sistemi devreye sokmasını eleştiriyor.
Avrupa Birliği’nin Meta hakkındaki soruşturmasının önümüzdeki aylarda tamamlanması bekleniyor. Kararın, yalnızca Meta’nın değil, sosyal medya platformlarının kullanıcı deneyimini tasarlama biçimini de önemli ölçüde etkileyebileceği değerlendiriliyor.
